Edytuj Scientist: Antoni Maria Emilian Hoborski

Tekst biogramu:

Prof. zw. dr hab. '''Antoni Maria Emilian Hoborski''' (1879–1940) Dyscyplina/specjalności: matematyka == Nota biograficzna == Urodził się 1 kwietnia 1879 roku w Tarnowie, zmarł 9 lutego 1940 roku w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Nie wiadomo, gdzie został pochowany. W 1897 roku ukończył I Gimnazjum w Tarnowie. Studiował matematykę na Uniwersytecie Jagiellońskim (do 1901 roku). Następnie przez 18 lat pracował jako nauczyciel w szkołach średnich, m. in. w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu. W 1908 roku uzyskał doktorat z filozofii na UJ. W latach 1908-1910 odbył studia uzupełniające w Paryżu i w Getyndze (dzięki stypendium z fundacji Wiktora Osławskiego - via Akademia Umiejętności). W 1911 roku na podstawie rozprawy "O pewnym zastosowaniu zasady najmniejszej wartości" habilitował się na UJ, po czym objął wykłady zlecone tamże. W 1919 roku powołany na członka Komitetu Organizacyjnego Akademii Górniczej i mianowany profesorem zwyczajnym w Katedrze Matematyki. W czerwcu 1919 roku został wybrany pierwszym dziekanem [[Wydział Górniczy|Wydziału Górniczego]], w latach 1920-1922 pierwszym Rektorem AG. W 1922 roku otrzymał tytuł profesora zwyczajnego UJ, a w 1925 roku zaproponowano mu Katedrę Matematyki UJ. Pozostał jednak w Katedrze Matematyki AG do wybuchu drugiej wojny. W 1937 roku założył czasopismo matematyczne „Opuscula Mathematica” i był jego pierwszym redaktorem. 6 listopada 1939 roku w ramach akcji Sonderaktion Krakau został aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Dla niemłodego już i znajdującego się w nie najlepszej kondycji fizycznej profesora pobyt w warunkach obozowych był pasmem cierpień. Pobyt w obozie znosił z godnością, inicjował dyskusje na tematy matematyczne. Z końcem stycznia 1940 roku doszło w obozie do zamiany jego butów – drewniaków. W ciasnych, brudnych i nabijanych gwoździami drewniakach poranił i odmroził stopy. Po przymusowej amputacji palców wywiązała się gangrena połączona z wysoką gorączką. Niemogącego się poruszać profesora przeniesiono w pierwszych dniach lutego 1940 roku do obozowego szpitala. 8 lutego 1940 roku przyszedł nakaz zwolnienia profesora z obozu. Jednakże jego stan zdrowia był ciężki, nie można było przewieźć go do Krakowa. Zmarł 9 lutego 1940 roku w obozowym szpitalu. Jego symbolicznym grobem jest urna z ziemią z Sachsenhausen wmurowana obok tablicy pamiątkowej na AGH. Członek honorowy Stowarzyszenia Studentów Akademii Górniczej — SSAG. Opublikował 66 prac naukowych, w tym siedem skryptów i siedem podręczników (m.in. Matematyka wyższa, Teoria krzywych), z których część to pierwsze w literaturze światowej podręczniki akademickie. Był członkiem-założycielem Polskiego Towarzystwa Matematycznego. W 1981 roku poświęcono prof. Antoniemu Hoborskiemu tablicę pamiątkową. Umieszczono ją przed aulą w Gmachu Głównym AGH A-0. Również przed wejściem do auli znajdują się tablice pamiątkowe poświęcone ofiarom II wojny światowej, na których uhonorowany jest też Profesor. Od 2014 roku organizowane są w AGH Dni Hoborskiego, czyli Święto Nauk Ścisłych. Od 2015 roku wręczana jest nagroda im. prof. Antoniego Hoborskiego - Diamentowa Kula - za całokształt działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej w zakresie chemii, fizyki i matematyki. ==== Odznaczenia i nagrody ==== [[Krzyż Polonia Restituta]], Medal za Długoletnią Służbę, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości ==== Skrypty i podręczniki ==== [https://repo.agh.edu.pl/browse/author?scope=38c3eeba-6c2d-441b-b6f9-7f8f5baf9f85&value=Hoborski,%20Antoni Repozytorium AGH : Skrypty i podręczniki Profesorów AG (1919-1945) : Antoni Hoborski] == Źródła do biogramu == ====Książki==== * Choczewski B.: Z dziejów Instytutu Matematyki i Wydziału Matematyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej. Kraków 2007, s. 21-116, [foto] * Ciesielska D., Maligranda L., Zwierzyńska J.: W świątyni nauki, mekce matematyków : studia i badania naukowe polskich matematyków, fizyków i astronomów na Uniwersytecie w Getyndze 1884-1933. Warszawa 2021, s. 294-295, [foto] * Duda R.: Matematycy XIX i XX wieku związani z Polską. Wrocław 2012, s. 164-166, [foto] * Gołab-Meyer Z.: Listy Stanisława Gołąba do Profesora Antoniego Hoborskiego 27 VII 1928 - 30 VII 1930. W: Matematyka w 75-leciu Akademii Górniczo-Hutniczej i 25-leciu Instytutu Matematyki : materiały pokonferencyjne : Krynica 9-11 czerwca 1994 r. Zespół red. S. Białas [et al.]. Kraków 1995, s. 27-36, [foto] * Konieczna E.: Postaci AGH we wspomnieniach i anegdotach. Kraków 2008, s. 9-12, [foto] * Księga wychowanków i wychowawców Akademii Górniczej w Krakowie (1919-1949). Oprac. J. Sulima-Samujłło. Kraków 1979, s. 59 * Matematyka w 75-leciu Akademii Górniczo-Hutniczej i 25-leciu Instytutu Matematyki : materiały pokonferencyjne : Krynica 9-11 czerwca 1994 r. Zespół red. S. Białas [et al.]. Kraków 1995, s. 5 * Materiały Informacyjne [nr 4]. Komisja Propagandowa Komitetu Obchodu 50-lecia AGH. Kraków 1969, s. 78-79 * Mikoś T., Tajduś A., Szumiński A.: Fascynujący świat zabytków podziemnych i naziemnych : górnicy na ratunek najcenniejszych podziemi i miast : 80 lat badań i doświadczeń w zbiorach archiwalnych 100-letniej Katedry Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. Kraków 2019, s. 29-95, [foto] * Non omnis moriar… : groby Rektorów Akademii Górniczej i Akademii Górniczo-Hutniczej. Z. 4 - 2021. Oprac. H. Sieński. Kraków 2021, s. 13-24, [foto] * Olszewicz B.: Lista strat kultury polskiej (1.IX.1939 – 1.III.1946). Warszawa 1947, s. 89 * Paczyńska I.: Aktion gegen Universitäts-Professoren (Kraków, 6 listopada 1939 roku) i okupacyjne losy aresztowanych. Kraków 2019, s. 188-851 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1919/20]. Kraków 1919, s. 3 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1920/21]. Kraków 1920, s. 3 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1921/22]. Kraków 1921, s. 3 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1922/23]. Kraków 1922, s. 4-5 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1924/25]. Kraków 1924, s. 6 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1925/26]. Kraków 1925, s. 12 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1929/30]. Kraków 1929, s. 14 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1930/31]. Kraków 1930, s. 13 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1931/32]. Kraków 1931, s. 14 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1932/33]. Kraków 1932, s. 21 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1933/34]. Kraków 1933, s. 21 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1935/36]. Kraków 1935, s. 20-21 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1936/37]. Kraków 1936, s. 23 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1937/38]. Kraków 1937, s. 21-22 * [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1938/39]. Kraków 1938, s. 24-25 * Słownik biograficzny matematyków polskich. Red. nauk. R. Duda. Kraków 2024, s. 127, [foto] * Słownik biograficzny matematyków polskich. Red. S. Domoradzki, Z. Pawlikowska-Brożek, D. Węglowska. Tarnobrzeg 2003, s. 74-75, [foto] * Suliga I.: Nie samą nauką AGH żyje ... : rektor prof. Antoni Hoborski (1920-1922). ''Vivat Akademia : AGH'' 2021, nr 23, s. 51, [foto] * Wacławik J.: Kronika Wydziału Górniczego 1919-1999. Kraków 1999, s. 114 * Wielka Księga 85-lecia Akademii Górniczo-Hutniczej. [Oprac.] zespół aut. K. Pikoń (red. naczelny), A. Sokołowska (dyrektor projektu), K. Pikoń. Gliwice 2004, s. 115, [foto] * Wychowankowie Uniwersytetu Jagiellońskiego - ofiary II wojny światowej /1939-1945/ : biogramy : praca zbiorowa. T. 1. Pod red. J. Pietruszy i A. Wyszyńskiej. Kraków 1995, s. 51 * Wydział Matematyki Stosowanej, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie : 10 lat : materiały jubileuszowe. Red. B. Choczewski. Kraków 2008, s. 53, 56-58, 78 * Wyrok na Uniwersytet Jagielloński 6 listopada 1939. Pod red. L. Hajdukiewicza. Kraków 1989, s. 284-285, [foto] * Z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w latach 1919-1967. Oprac. J. Sulima-Samujłło oraz zespół aut. Kraków 1970, s. 622 (Wydawnictwa Jubileuszowe 1919-1969) * Życiorysy profesorów i asystentów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1919-1964). Red. M. Odlanicki-Poczobutt. Kraków 1965, s. 79-85, [foto] (Zeszyty Naukowe. Akademia Górniczo- Hutnicza w Krakowie ; nr 41, z. spec. 4) ==== Artykuły ==== * Aresztowani podczas aktion gegen Universitäts-Professoren 6 listopada 1939 roku : aresztowani naukowcy Wydziału Górniczego Akademii Górniczej. ''Alma Mater'' 2019, numer specjalny 212, s. 32, [foto] * Aresztowani podczas aktion gegen Universitäts-Professoren 6 listopada 1939 roku : aresztowani naukowcy Wydziału Górniczego Akademii Górniczej. ''Alma Mater'' 2021, nr 227, s. 64, [foto] * Barcikowska-Chromiec E., Majdak W., Wujek A.: Druga edycja Dni Hoborskiego. ''Biuletyn AGH'' 2015, nr 96, s. 15-18, [foto] * Berbelicki W.: "Otia Litteraria" Leona Wacholza. ''Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej'' 1978, R. 28, s. 127-140 * Bolewski A.: Mobilizacja sił naukowych i organizacyjnych przy powstawaniu oraz inauguracji Akademii Górniczej w Krakowie : z kart historii. ''Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH'' 1994, nr 5, s. 5-6 * Bolewski A.: Rektorzy Akademii Górniczej w Krakowie. ''Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH'' 1994, nr 5, s. 7-10, [foto] * Brażnikow K., Kud M., Ślizień O.: Święto Nauk Ścisłych w AGH. ''Biuletyn AGH'' 2020, nr 153-154, s. 4, [foto] * Dybiec J.: Studia matematyczne Antoniego Hoborskiego. ''Zeszyty Naukowe AGH'' ; nr 935. [Seria] ''Matematyka, Fizyka, Chemia'' 1984, z. 57, s. 23-38 * Gołąb S.: Antoni Hoborski, organizator polskiej szkoły geometrycznej. ''Rocznik Polskiego Towarzystwa Matematycznego''. Seria 2 ''Wiadomości Matematyczne'' 1969, T. 12, [nr 1], s. 33-48 * Gołąb-Meyer Z.: Egzamin nauczycielski matematyka Antoniego Hoborskiego. ''Foton'' 2014, nr 127, s. 49-53 * Gąsiorowski T.: Przeżyć w Sachsenhausen to za mało : Krakowski Oddział IPN i "Dziennik Polski" przypominają. ''Dziennik Polski'' 2010, nr 259 (5 XI 2010), s. A11 [79 rocznica Sonderaktion Krakau] * Iwańczak W.: Pierwszy rektor AGH. ''Niedziela'' 2012, nr 47, s. 20-21, [foto] * Konieczna E.: Postaci AGH we wspomnieniach i anegdotach : Prof. Antoni Maria Hoborski. ''Miesiąc w Krakowie'' 2009, nr 7-8, s. 48-49, [foto] * Lembas L.: Dni Hoborskiego znowu na żywo. '' Biuletyn AGH'' 2022, nr 177, s. 13-15, [foto] * Mianowania w Akademji Górniczej w Krakowie. ''Czasopismo Górniczo-Hutnicze'' 1919, Z. 5, s. 122 * Pawlikowska-Brożek Z.: Antoni Hoborski (1879-1940) współtwórca i pierwszy rektor AGH. ''Technologia Kształcenia w Wyższych Szkołach Technicznych'' 1980, z. 14, s. 129-133 * Poborski J.: Wspomnienia starego inżyniera górniczego z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie : reminiscencje pojubileuszowe... w oczach innych. ''Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH'' 1994, nr 8-9, s. 24-26 * Poczet Rektorów AGH : lata [1919-2013] : Antoni Hoborski (1879-1940), 1919/20-1921/22. ''Biuletyn AGH'' 2013 wyd. spec. z okazji 100-lecia powołania Akademii Górniczej, s. 14, [foto] * Rachwał T.: Życie i twórczość Antoniego Hoborskiego. ''Zeszyty Naukowe AGH'' ; nr 935. [Seria] ''Matematyka, Fizyka, Chemia'' 1984, z. 57, s. 9-22 * [[Media:01 Poczet rektorow - Antoni Hoborski Rektor w latach 1920–1922.pdf|Sieński H.: Antoni Hoborski Rektor w latach 1920-1922 : Poczet rektorów Akademii Górniczej i Akademii Górniczo-Hutniczej - część 1. ''Biuletyn AGH'' 2020, nr 147, s. 27-31, [foto]]] *[[Media:Tablice - Antoni Hoborski. Biuletyn AGH nr 76.pdf|Sieński H.: Profesor Antoni Hoborski : tablice - pamięć wiecznie żywa - część 12 [właściwie 11]. ''Biuletyn AGH'' 2014, nr 76, s. 35-37, [foto]]] * Stochel J., Ślizień O.: Falujące rytmy życia. ''Biuletyn AGH'' 2019 nr 144, s. 13, [foto] * Stochel J., Ślizień O., Kud.: Nauki ścisłe celebrowały. ''Biuletyn AGH'' 2019 nr 144, s. 11-12, [foto] * Stochel J., Ślizień O.: Nagrody z okazji Święta Nauk Ścisłych w AGH. ''Biuletyn AGH'' 2020, nr 153-154, s. 6, [foto] * Ślizień O.: Dni prof. Antoniego Hoborskiego za nami. ''Biuletyn AGH'' 2021, nr 165, s. 8-9, [foto] * Ślizień O.: Nagrody z okazji Święta Nauk Ścisłych. ''Biuletyn AGH'' 2019 nr 144, s. 4-5, [foto] * Ślizień O.: 5. Dni Hoborskiego. ''Vivat Akademia'' 2018 nr 19 grudzień, s. 12-13, [foto] * Tomczyk M.: 75. rocznica "Sonderaktion Krakau". ''Biuletyn AGH'' 2014, nr 83, s. 8-9, [foto] * Wieja T.: Nowa siedziba Wydziału Matematyki Stosowanej AGH. ''Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH'' 2001, nr 87, s. 29-31, [foto] * Wojda A. P.: Otwarcie Pawilonu imienia prof. Antoniego Hoborskiego. ''Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH'' 2000, nr 90, s. 6, 24, [foto] * Wrzeszcz A.: Dni Hoborskiego. ''Biuletyn AGH'' 2016, nr 108, s. 20-23 {{DEFAULTSORT:Hoborski, Antoni Maria Emilian}} [[Category:Biogramy]]

Zapisz Pokaż podgląd Podgląd zmian Anuluj