Walery Goetel

Z Historia AGH
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walery Goetel
Walery Goetel.jpg
Nazwisko Goetel
Imię / imiona Walery
Tytuły / stanowiska Prof. zw. dr hab.
Data urodzenia 14 kwietnia 1889
Miejsce urodzenia Sucha Beskidzka
Data śmierci 6 listopada 1972
Miejsce śmierci Kraków
Dyscyplina/specjalności geologia regionalna, geologia mezozoiku, stratygrafia, mineralogia ogólna, naukowe podstawy ochrony przyrody
Pełnione funkcje Rektor AG (1939–1945–1951)
Wydział Wydział Geologiczno-Poszukiwawczy
Rok przyznania doktoratu h.c. AGH 1960
Powód przyznania doktoratu h.c. AGH za szczególne zasługi dla rozwoju nauki, kultury i gospodarki narodowej
Odznaczenia i nagrody Kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Polonia Restituta, Kawaler Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta, Złoty Krzyż Zasługi
FunkcjeGdzieoddo
DziekanWydział Górniczy19301934
ProrektorAG19371939
RektorAG19391951

Prof. zw. dr hab. Walery Goetel (1889–1972)

Dyscyplina/specjalności: geologia regionalna, geologia mezozoiku, stratygrafia, mineralogia ogólna, naukowe podstawy ochrony przyrody

Nota biograficzna

Urodził się 14 kwietnia 1889 roku w Suchej (dziś Sucha Beskidzka). Zmarł 6 listopada 1972 roku w Krakowie i tam też pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim.

Studia geologiczne i paleontologiczne w UJ. Dr filozofii Uniw. w Wiedniu, doc. geologii UJ (1918), dr nauk geologicznych AGH (1950).

Początkowo pracownik UJ. Tutaj habilitował się w 1918 roku. W latach 1917–1939 prowadził wykłady z geologii tektonicznej, stratygrafii i geologii ziem polskich.

W Akademii Górniczej, prof. nadzw. (1920), kierownik Katedry Geologii Ogólnej i Paleontologii (1920–25), kierownik Katedry Geologii Ogólnej (1925–56), prof. zw. (1922), dziekan Wydziału Górniczego (1930–34), prorektor AG 1937/39, rektor AG 1939/1940 (5 lat w konspiracji-tajne nauczanie) i 1945-1951, kierownik Katedry Geologii na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym (1956–61). Prowadził wykłady z geologii gospodarczej, górniczej i ogólnej oraz paleontologii, a także z zakresu ochrony środowiska naturalnego człowieka i zasobów przyrody. Zorganizował na AGH zespół „Zagadnienia Ochrony Zasobów Przyrody i Zabezpieczenia Trwałości Użytkowania Surowców”, który miał ważne znaczenie w zakresie kształcenia specjalistów.

Zasługą jego jest sprawna organizacja konspiracyjna Akademii oraz sprawne wyjście z podziemia i stworzenie fundamentu pod rozwój wielowydziałowej Akademii Górniczo-Hutniczej, o szerokim profilu obejmującym całokształt zagadnień związanych z poszukiwaniem, eksploatacją i przeróbką kopalin użytecznych. Był inicjatorem wielkiej rozbudowy gmachów i urządzeń tej uczelni. Jako rektor AG doprowadził do powstania Wydz. Geologiczno-Mierniczego i Wydz. Geologiczno-Poszukiwawczego oraz do rozszerzenia nazwy uczelni do AGH i nadania jej imienia S. Staszica. Był jednym z organizatorów Akademickiego Związku Sportowego, a następnie jego wieloletnim opiekunem. Rozwinął również ożywioną działalność na polu organizacji turystyki górskiej.

Autor ponad 250 prac z zakresu stratygrafii, geologii regionalnej, tektoniki, mineralogii ogólnej, petrogenezy, naukowych podstaw ochrony roślin, publikowanych w kilku językach na łamach rozmaitych wydawnictw krajowych i zagranicznych. W swojej bardzo owocnej działalności naukowo-organizacyjnej był twórcą m.in. Tatrzańskiego i Pienińskiego Parku Narodowego, opracował „Plan 5-letni rozbudowy nauk geologiczno-poszukiwawczych w Polsce”. Opracował m.in. naukowe podstawy i zasady racjonalnej gospodarki zasobami geologicznymi i biologicznymi, przedstawił program i zakres nowej nauki o ochronie przyrody i jej zasobów, o przyrodniczych podstawach kształtowania środowiska naturalnego człowieka, wprowadził zaakceptowaną i używaną na całym świecie nazwę tej nauki — sozologia.

Członek koresp. PAN (1952), czł. rzecz. PAN (1964), czł. koresp. Union Internationale pour la Protection de la Nature w Brukseli i innych stowarzyszeń naukowych polskich i zagranicznych. Doktor honoris causa Akademii Górniczej w Ostrawie, AGH (1960), Politechniki Krakowskiej.

Gmach Główny AGH A-0 nosi imię prof. Walerego Goetla.

Odznaczenia i nagrody

Kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Polonia Restituta, Kawaler Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta, Złoty Krzyż Zasługi, Wielki Srebrny Medal Societe d' Aclimatation de France, Międzynarodowa Nagroda im. Tienhovena Uniwersytetu w Bonn, Nagroda Fundacji im. Jurzykowskiego, Krzyż Komandorski Francuskiej Legii Honorowej, Order Sztandaru Pracy Pracy I kl., Komandoria Orderu Lwa Białego Czechosłowacji oraz inne odznaczenia krajowe i zagraniczne

Bibliografia

Książki

  • Biogramy uczonych polskich : materiały o życiu i działalności członków AU w Krakowie, TNW, PAU, PAN. Cz. 7 : Nauki o Ziemi i górnicze A-Z. Oprac. A. Śródka. Wrocław 1992, s. 64-70, [foto]
  • Czy wiesz kto to jest? Pod red. S. Łozy. Warszawa 1938, s. 213
  • XXV lat Szkoły Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla. Kraków 2017, 172 s., [foto] (Monografia Szkoły Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla ; nr 3)
  • Encyklopedia Krakowa. Kraków 2000, s. 249
  • Informator Stowarzyszenia Wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica. Red. K. Norwicz. Kraków 1990, s. 44
  • Katedra Mineralogii, Petrografii i Geochemii Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie 1919-2009. Red. T. Ratajczak, A. Skowroński, T. Szydłak. Kraków 2009, s. 44-46, [foto]
  • Księga wychowanków i wychowawców Akademii Górniczej w Krakowie (1919-1949). Oprac. J. Sulima-Samujłło. Kraków 1979, s. 50
  • Materiały Informacyjne [nr 4]. Komisja Propagandowa Komitetu Obchodu 50-lecia AGH. Kraków 1969, s. 97
  • Materiały Informacyjne [nr 5]. Komisja Propagandowa Komitetu Obchodu 50-lecia AGH. Kraków 1969, s. 3
  • Materiały Informacyjne [nr 5]. Komisja Propagandowa Komitetu Obchodu 50-lecia AGH. Kraków 1969, s. 4-13
  • Ochrona i inżynieria środowiska : zrównoważony rozwój. Red. L. Pawłowski. Kraków 2004, s. 9-16
  • Profesor Walery Goetel : geolog, dydaktyk, społecznik : (1889-1972). Oprac. L. Smyczyńska. Warszawa, 1985, 85, [2] s., [foto]
  • Przyrowski Z.: Kto to był? : popularny słownik biograficzny. Warszawa 1996, s. 185
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1920/21]. Kraków 1920, s. 3-4
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1921/22]. Kraków 1921, s. 4
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1921/22]. Kraków 1922, s. 5-6
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1929/30]. Kraków 1929, s. 15
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1930/31]. Kraków 1930, s. 14-15
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1931/32]. Kraków 1931, s. 15
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1932/33]. Kraków 1932, s. 22-23
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1933/34]. Kraków 1933, s. 22-23
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1935/36]. Kraków 1935, s. 22
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1936/37]. Kraków 1936, s. 24-25
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1937/38]. Kraków 1937, s. 23
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1938/39]. Kraków 1938, s. 26-27
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1946/47]. Kraków 1946, s. 11-12
  • [Skład Osobowy Akademii Górniczej … 1947/48]. Kraków 1947, s. 4-5
  • Słownik biograficzny techników polskich. Z. 17. Red. J. Piłatwoicz. Warszawa 2006, s. 50-52, [foto]
  • Słownik polskich pionierów techniki. Pod red. B. Orłowskiego. Katowice 1986, s. 70-71
  • Sylwetki zmarłych członków Oddziału Krakowskiego Polskiej Akademii Nauk. [Red. t. L. Starkel]. Kraków 2002, s. 37-40
  • Śródka A.: Uczeni polscy XIX-XX stulecia. T. 1 : A-G. Warszawa 1994, s. 540-542, [foto]
  • Wacławik J.: Kronika Wydziału Górniczego 1919-1999. Kraków 1999, s. 113
  • Wielka Księga 85-lecia Akademii Górniczo-Hutniczej. [Oprac.] zespół aut. K. Pikoń (red. naczelny), A. Sokołowska (dyrektor projektu), K. Pikoń. Gliwice 2004, s. 97-98, [foto]
  • Wójcik Z.: Walery Goetel : rektor trudnych czasów Akademii Górniczo-Hutniczej. Kraków 2009, 349, [70] s., [foto] [na s. 266-295 wykaz publikacji Walerego Goetla]
  • Z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w latach 1919-1967. Oprac. J. Sulima-Samujłło oraz zespół aut. Kraków 1970, s. 621 (Wydawnictwa Jubileuszowe 1919-1969)

Artykuły

  • Alexandrowicz S. W.: Walery Goetel (1889-1972). Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego 1973, z. 4, s. 555-565
  • Biuletyn Rektora [AGH] 1989, 15 grudnia, s. 2-3
  • Bolewski A.: Mobilizacja sił naukowych i organizacyjnych przy powstawaniu oraz inauguracji Akademii Górniczej w Krakowie : z kart historii. Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 1994, nr 5, s. 5-6
  • Bolewski A.: Rektorzy Akademii Górniczej w Krakowie. Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 1994, nr 5, s. 7-10, [foto]
  • Bolewski A.: Walery Goetel : sylwetki naukowe członków PAN. Nauka Polska 1961, nr 2, s. 87-92, [foto]
  • Dobrowolski J. W., Kościuszko K.: Szkoła Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla w okresie 2002/03 - 2004/2005. Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 2005, nr 142-143, s. 20, [foto]
  • Goetel W.: Wspomnienia. Argumenty 1974, nr 25, s. 1, 10-11
  • Goetel W.: Wspomnienia. Argumenty 1974, nr 26, s. 10-11
  • Goetel W.: Wspomnienia. Argumenty 1974, nr 27, s. 10-11
  • Goetel W.: Wspomnienia. Argumenty 1974, nr 28, s. 11
  • Goetel W.: Wspomnienia. Argumenty 1974, nr 29, s. 10-11
  • Goetel W: Z okupacyjnych wspomnień dotyczących szkolnictwa górniczego na terenie Krakowa. Zeszyty Naukowe AGH ; nr 261. [Seria] Górnictwo 1970, z. 25, s. 35-40
  • Jahoda K.: Krakowscy Górnicy. Przegląd Górniczy 1990, T. 46, nr 5, s. 20-23
  • Jahoda K.: Tatrzański Skansen im. Walerego Goetla : [życie i działalność prof. W. Goetla]. Przegląd Górniczy 1980, T. 36, nr 6, s. 319-324, [foto]
  • Jahoda K.: Walery Goetel. Aura 1991, nr 4, s. 18-20
  • Karwat B.: Walery Goetel - 115 rocznica urodzin. Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 2004, nr 134, s. 8, [foto]
  • Kleczkowski A. S.: Walery Goetel (1889-1972). Technika Poszukiwań Geologicznych 1973, z. 45/46, s. 100
  • Kleczkowski A. S. : Geolodzy dla dobra Akademii Górniczo-Hutniczej (do 1949 roku Akademii Górniczej). Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 2001, nr 96, s. 6-9
  • Konieczna E.: Postaci AGH we wspomnieniach i anegdotach : Prof. Walery Goetel. Miesiąc w Krakowie 2007, nr 1, s. 54-55
  • Kostecki J.: Jubileusz prof. dr Walerego Goetla. Przegląd Geologiczny 1969, nr 10, s. 484-485
  • Krygowski W.: Walery Goetel : 14. IV. 1889 - 6. XI. 1972. Wierchy 1972, s. 7-10
  • Matl K.: Walery Goetel - Rektor AGH i wieloletni Przewodniczący Stowarzyszenia Wychowanków AGH. Vivat Akademia : AGH 2010, nr 5, s. 9-11, [foto]
  • Matl K., Mitkowski S.: Walery Goetel, Rektor trudnych czasów AGH. Biuletyn AGH 2010, nr 26, s. 20-21, [foto]
  • Palmrich A.: Walery Goetel - naukowiec, pedagog, działacz społeczny. Wiadomości Hutnicze 1969, nr 7-8, s. 282-283
  • Poborski J.: Wspomnienia starego inżyniera górniczego : z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie : ciąg dalszy. Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 1994, nr 12, s. 11-15
  • Poczet Rektorów AGH : lata [1919-2013] : Walery Goetel (1889-1972), 1939/40-1944/45-1950/51. Biuletyn AGH 2013 wyd. spec. z okazji 100-lecia powołania Akademii Górniczej, s. 14, [foto]
  • Profesor dr Walery Goetel. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 1972, nr 5/6, s. I-III + nienumerowana wkładka, [foto]
  • Profesor dr Walery Goetel (1889-1972). Ochrona Przyrody 1975, R. 40, s. 7-10
  • Profesor Walery Goetel. Ceramika Budowlana 1972, nr 11, s. 256 [nekr.]
  • Pytko S.: Największe osiągnięcie naukowców AGH po II Wojnie Światowej : pamięci naszych Profesorów Geologów. Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH 2005, nr 141, s. 18-20
  • Rymont A.: Pionier sozologii : Walery Goetel (1889-1972) : geolog i ekolog. Dziennik Polski 2007, nr 40 (16 II 2007), s. 41, [foto]
  • "Salamandra" - pamięci Kolegów Górników. Przegląd Górniczy 1986, T. 42, nr 11-12, s. 393
  • Sieński H.: Członkowie Honorowi Stowarzyszenia Wychowanków AGH. Zasłużeni dla Akademii Górniczo-Hutniczej : tablice - pamięć wiecznie żywa - cz 14. Biuletyn AGH 2014, nr 78-79, s. 34-35
  • Sieński H.: Profesor Walery Goetel : tablice - pamięć wiecznie żywa - część 14. Biuletyn AGH 2014, nr 80-81, s. 26-29, [foto]
  • Skawina T.: Profesor Walery Goetel (1889-1972). Aura 2004, nr 9, s. 8
  • Skawina T.: Walery Goetel (1889-1972). Aura 1973, nr 1, s. 9, [foto]
  • Trzy jubileusze profesora Walerego Goetla. Materiały Informacyjne 1969, nr 5, s. 3
  • Walery Goetel. Las Polski 1973, nr 1, s. 19, [foto]
  • Walery Goetel naukowiec, pedagog, działacz społeczny. Hutnik 1969, nr 7/8, s. 444
  • Walery Goetel naukowiec, pedagog, działacz społeczny. Problemy Remontowe Hutnictwa 1969, nr 2, s. 61-62
  • Wilk Z.: Uroczystość Jubileuszu Profesora dr. Walerego Goetla. Ochrona Terenów Górniczych 1969, nr 8, s. 35-36, [foto]
  • Wilk Z.: Uroczystość jubileuszu Profesora dr Walerego Goetla [80-lecie urodzin, 60-lecie pracy naukowej, 50-lecie pracy w AGH]. Ochrona Terenów Górniczych 1976, nr 8, s. 35-36, [foto]
  • Wójcik Z.: Walery Goetel 1889-1972. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 1973, nr 2, s. 347-354
  • Wspomnienie o Walerym Goetlu. Rudy i Metale Nieżelazne 1972, nr 11, s. 508
  • Ze wspomnień o Walerym Goetlu. Przegląd Geologiczny 1973, nr 5, s. 237-241