Uniwersytet Otwarty AGH

Uniwersytet Otwarty AGH
Rok założenia	1989
Rok przekształcenia/likwidacji	2025
Logo
Przekształcony na:

Techniczny Uniwersytet Otwarty AGH został powołany w 1989 roku przez Senat Akademii Górniczo-Hutniczej dla uczczenia Jubileuszu 70-lecia uczelni. Idea Uniwersytetu Otwartego nawiązywała do koncepcji edukacji przez całe życie, a także idei nauki obywatelskiej. Pierwszy wykład "Nasza wspólna przyszłość" został wygłoszony przez prof. Jana Dobrowolskiego i prof. Annę Jankowską-Kłapkowską. Inauguracyjne wystąpienie dotyczyło interdyscyplinarnej współpracy w trosce o stan środowiska przyrodniczego. Idea otwartych wykładów połączona ze współpracą specjalistów z różnych dziedzin była realizowana przez prof. Dobrowolskiego już w latach 60. i 70. XX wieku (1968 - Ogólnopolska Szkoła Letnia, 1973 - Międzynarodowa Szkoła Letnia).

W 2009 roku formuła Technicznego Uniwersytetu Otwartego została poszerzona i decyzją Senatu powołano Uniwersytet Otwarty AGH, w ślad za analogicznymi inicjatywami: Uniwersytetem Otwartym UW i Uniwersytetem Otwartym UAM w Poznaniu.

Pierwszym opiekunem naukowym TUO AGH był prof. Andrzej Oleś, który zainicjował popularny cykl wykładów przybliżający słuchaczom UO AGH osiągnięcia różnych działów fizyki.

Kierownicy

	Od	Do
Aleksander Garlicki	1992	1999
Jan W. Dobrowolski	1999	2015
Zbigniew Szczerbowski	2016	2020

Przewodniczący Rady Programowej

	Od	Do
Aleksander Garlicki	1992	1999
Bronisław Barchański	1999	2002
Jan W. Dobrowolski	2002	2005
Ryszard Tadeusiewicz	2005	2020

Z Radą Programową UO współpracowali cenieni specjaliści różnych dziedzin z AGH i PAN, jak też wybitni polonijni reprezentanci nauki, m.in.: prof. Z. Bochniarz, sekretarz generalny Światowej Akademii Umiejętności i Nauk (WAAS) USA, prof. J. Dominik z Instytutu F.-A. Forel w Uniwersytecie w Genewie oraz prof. A. Stasch, rektor Europejskiej Akademii Zarządzania i przewodniczący Rady Naukowej European Bisness Club.

W czasie ponad 30-letniej działalności Uniwersytetu Otwartego AGH wygłoszono setki wykładów, które poświęcone były aktualnym osiągnięciom z zakresu nauk technicznych, przyrodniczych (w tym biologiczno-medycznych), społeczno-ekonomicznych jak również humanistycznych. Uniwersytet Otwarty był okazją do promocji innowacji przyczyniających się do redukcji skażenia środowiska, produkcji zdrowej żywności, zachowania bioróżnorodności unikalnych obszarów. Wykłady były okazją do współpracy interdyscyplinarnej naukowców reprezentujących różne dyscypliny. Jednym z wątków była też promocja zrównoważonego rozwoju i poprawa jakości życia mieszkańców. Problematyka wykładów była urozmaicona, uzupełniana w cyklu rocznym i konsultowana z Radą Programową Uniwersytetu Otwartego oraz ze słuchaczami.

Ważne w działalności Uniwersytetu było przedstawienie drogi życiowej polskich uczonych, którzy odegrali istotną rolę w rozwoju nauki i techniki, m.in. Marii Skłodowskiej-Curie, Walerego Goetla i inżyniera budowlanego Stefana Bryły. Prezentowano również efekty współpracy z zagranicznymi naukowcami (profesorowie: Bhatia, Vohora, Belsare, Carioca, Benerjee, Javalgekar, Amaya, Ui, Fukushima, Harada, Sugiura, Ijima, Tsukamoto, Tsukatani, Miyamoto).

Wykładowcami byli cenieni specjaliści z AGH, a także z innych uczelni Krakowa i ośrodków akademickich, jak również z instytutów PAN i resortowych oraz naukowcy polonijni (profesorowie: Wicherek, Stasch, Dominik, Wołkowski). Informacja o twórczym udziale Polaków w europejskiej współpracy naukowej była jednym z ważniejszych kierunków w ramach cyklu wieloletnich wykładów. Najstarszy z wykładowców, stulatek prof. Adam Bielański wygłosił wykład - dotyczący znaczenia międzynarodowej współpracy dla rozwoju chemii ze szczególnym uwzględnieniem genezy i zastosowań tablicy Mendelejewa - w auli Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH, którego był współtwórcą. W roli prelegentów wystąpiło też trzech 90-letnich profesorów.

Bezpłatne, cotygodniowe wykłady odbywały się w soboty w godzinach od 9.00 do 14.00 i były dostępne dla wszystkich zainteresowanych. Wśród słuchaczy było wielu seniorów, ale także kandydatów na studia, studentów i absolwentów różnych uczelni. W ten sposób realizowano ideę międzypokoleniowej integracji. Wykłady połączone były z ożywioną dyskusją, która stanowiła okazję do prowadzenia systematycznego dialogu międzypokoleniowego w zakresie aktualnych problemów naukowych, społecznych i gospodarczych. Liczną grupę słuchaczy Uniwersytetu Otwartego stanowili seniorzy-absolwenci AGH. Najstarsza uczestniczka Uniwersytetu Otwartego miała 92 lata.

W ramach międzypokoleniowej integracji miały miejsce wystąpienia nauczycieli akademickich, jak też przedstawicieli wyróżniających się w nauce studentów zagranicznych UNESCO i AGH, a także warsztaty organizowane przez Studenckie Koła Naukowe AGH. Pod egidą UO AGH prof. Jan W. Dobrowolski zorganizował i poprowadził 15 międzynarodowych konferencji.

Dla zwiększenia popularności Uniwersytetu Otwartego AGH organizowano atrakcyjne formy aktywności: wycieczki dydaktyczne do muzeów krakowskich, do Ogrodu Botanicznego i do Biblioteki Głównej AGH. Organizowano także zwiedzanie wydziałów AGH, gdzie uczestnicy zapoznawali się z nowoczesnym zapleczem naukowo-dydaktycznym i nowymi kierunkami studiów.

Realizowano także współpracę ze szkołami średnimi. Podpisane zostały umowy ze szkołami: z Zakopanego, Nowego Sącza, Wodzisławia Śląskiego i Rzeszowa. Na dodatkowe spotkania organizowane przez prof. Zbigniewa Szczerbowskiego, które odbywały się raz w miesiącu, przyjeżdżała licznie młodzież spoza Krakowa. Wykłady dla młodych zwykle połączone były z warsztatami i pokazami w laboratoriach.

Słuchacze, którzy aktywnie uczestniczyli w wykładach i zdali egzamin, otrzymywali certyfikat ukończenia szkoleń. Przez wiele lat przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej był prof. Ryszard Tadeusiewicz. Prof. Tadeusiewicz był jednym z najbardziej aktywnych wykładowców UO: wygłosił największą liczbę wykładów. Postępy informatyki przedstawiał przystępnie, ze swadą i zacięciem.

Wykłady Uniwersytetu Otwartego były upowszechniane poprzez systematyczne informacje w Internecie, w ramach „Aktualności” na stronie głównej AGH oraz na bilbordzie na zewnątrz gmachu głównego uczelni, jak również poprzez afisze i cotygodniowe informacje w radiu i w prasie regionalnej. Wydarzenia Uniwersytetu Otwartego dla młodzieży promowano na stronie portalu edukacyjnego urzędu miasta, kuratorium oraz na stronach internetowych szkół, z którymi nawiązano współpracę. Prowadzono także na bieżąco strony na Facebooku i YouTubie, gdzie zamieszczano zdjęcia i materiały filmowe.

Plakaty TUO i UO AGH

W 2019 roku Uniwersytet Otwarty obchodził 30-lecie działalności. W związku z tym odbyły się wykłady okolicznościowe: prof. R. Tadeusiewicza (AGH) „AGH wczoraj dziś i jutro” oraz prof. Z. Wójcika (Komitet Historii Nauki i Techniki PAN) „Rok zagubiony w pamięci. Kraków i Polska 1919”. Wykłady te wpisały się w obchody Jubileuszu 100-lecia AGH.

Ostatnim wydarzeniem, które odbyło się w ramach UO AGH, był wykład rozpoczynający semestr letni roku akademickiego 2019/2020, który wygłosił prof. Ryszard Tadeusiewicz w dniu 7 marca 2020 roku. Z powodu pandemii i ogłoszenia 11 marca 2020 roku pierwszego lockdownu pozostałe wykłady nie odbyły się. Podczas pandemii Maria Zielińska kontaktowała się telefonicznie z seniorami, wspierając ich w trudnym czasie oraz przesyłając materiały dotyczące problematyki zdrowotnej, m.in. o zapobieganiu zakażeniu Covid-19.

Decyzją Rektora prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa z dnia 31 grudnia 2025 r., „Uniwersytet Otwarty Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie” został zlikwidowany (Zarządzanie nr 75/2025).

Bibliografia

Książki

Dobrowolski J.W.: 20 lat działalności Uniwersytetu Otwartego AGH jako próba edukacji wszystkich dorosłych grup wiekowych. W: Edukacja dorosłych jako czynnik rozwoju społecznego. T. 1. Radom 2010, s. 201-218