Marta Adelajda Dorota Suchanek-Kłyszewska

Z Historia AGH
Wersja z dnia 22:15, 10 gru 2013 autorstwa SzymonSokol (dyskusja | edycje) (Utworzył nową stronę „{{Infobox scientist | name = Marta Adelajda Dorota Suchanek-Kłyszewska | image = suchklysz.jpg | family-name = Suchanek-Kłyszewska | given-name = Marta | addi...”)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marta Adelajda Dorota Suchanek-Kłyszewska
Nazwisko Suchanek-Kłyszewska
Imię / imiona Marta
Tytuły / stanowiska Mgr inż.
Data urodzenia 1909
Data śmierci 2008




Odznaczenia i nagrody Złoty Krzyż Zasługi, odznaczenia resortowe, londyński Krzyż Armii Krajowej, Krzyż Kawalerski OOP

Mgr inż. Marta Adelajda Dorota Suchanek-Kłyszewska (1909-2008)

Urodziła się 12 lipca 1909 roku w Otyni koło Kołomyi (Rosja). Zmarła 10 kwietnia 2008 roku i została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W 1927 roku ukończyła Państwowe Gimnazjum Żeńskie w Krakowie. Studiowała na Wydziale Górniczym Akademii Górniczej i jako pierwsza kobieta w Polsce uzyskała w 1936 roku dyplom magistra inżyniera górnika.

W latach 1931-1936 pracowała na stanowisku zastępcy asystenta w Katedrze Geodezji i Miernictwa Górniczego Akademii Górniczej, a następnie w Biurze Mierniczym i Szkód Górniczych Kopalni Węgla Kamiennego "Walenty-Wawel" w Rudzie Śląskiej na stanowisku inż. miernika (1936-1939) oraz na wydziale budowlanym Poczty Warszawa (1940-1944).

Należała do Związku Walki Zbrojnej (1941-1943) i Armii Krajowej (Komórka Legalizacji Oddziału I Komendy Głównej AK) (1943-1944). Brała udział w Powstaniu Warszawskim. Opiekowała się ambulatorium szpitala ewangelickiego i punktem sanitarnym, mieszczącymi się w zajmowanym przez nią mieszkaniu. Tam ukrywała Visy i granaty, formularze dokumentów legalizacyjnych oraz złote dolary do wykupu zatrzymanych. Ceniona współpracowniczka (posługiwała się biegle kilkoma językami, w tym niemieckim, francuskim i angielskim), łączniczka, podkomendna mecenasa Tadeusza Pietscha, a następnie dr. Witolda Lisa-Olszewskiego. Działała pod pseudonimami "Marta" oraz "Grześ".

W latach 1944-1945, po przejściu przez obóz w Pruszkowie, dostała przydział pracy przymusowej w pralni sanatorium gruźliczego w Bystrej koło Bielska-Białej (ówcześnie Bistrai-Süd w Niemczech). Po powrocie z obozu pracowała w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym w Warszawie (1945-1946), a następnie na stanowisku adiunkta w Instytutcie Techniki Budowlanej (1946-1975). Do 1973 roku kierowała tam Biblioteką i Ośrodkiem Informacji Naukowo-Technicznej, a później przeniosła się do Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Przemysłu Betonów "CEBET", dwa ostatnie lata pracując na 1/2 etatu. 1 kwietnia 1975 roku przeszła na emeryturę.

Zaangażowana w podziemną działalność wydawniczą stanu wojennego (formułowała apele i petycje, przepisywała niezbędne teksty, ukrywała, przechowywała i kolportowała wydawnictwa drugiego obiegu) związana głównie z "Nową", "Kręgiem" oraz "Tygodnikiem Mazowsze". Aktywna członkini Koła Oddziału I Komendy Głównej AK oraz Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Awansowana na stopień podporucznika Wojska Polskiego (2004).

Przetłumaczyła z języka francuskiego "Varsowie 44" Jean-Francois Steinera, z języka angielskiego "The Great Powers and Poland" płk Jana Kozieleckiego (Karskiego) oraz "Waldenberg, the Unsong Hero" Johna Bermana.

Źródło:

  • Księga wychowanków i wychowawców Akademii Górniczej w Krakowie (1919-1949). Kraków 1979. s. 177-178
  • Biuletyn AGH : magazyn informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej 2008 nr 6/7. s. 30-31, portr.